# Panduan Pemantau Sistem V2.3

## Pengenalan

Aplikasi Pemantau Sistem membolehkan anda paparkan maklumat sistem asas dan pantau proses-proses sistem, penggunaan sumber-sumber sistem dan sistem-sistem fail. Anda boleh guna Pemantau Sistem untuk mengubahsuai kelakukan sistem anda.

Tetingkap Pemantau Sistem mengandungi empat seksyen bertab:

Sistem

- Papar pelbagai maklumat asas berkenaan perkakasan dan perisian komputer.

  Distribusi

- - Versi distribusi

  - Versi Kernel Linux

  - Versi MATE

Perkakasan

- - Ingatan dipasang

  - Pemproses dan kelajuan

Status Sistem

- - Ruang cakera semasa yang ada

Proses-Proses

- Menunjukkan proses-proses aktif, dan bagaimana proses-proses berkaitan antara satu sama yang lain. Menyediakan maklumat terperinci berkenaan proses secara individu, dan membolehkan anda kawal proses-proses aktif.

Sumber-Sumber

- Papar penggunaan semasa sumber-sumber sistem berikut:

  - Masa (unit pemprosesan pusat) CPU

  - Ingatan dan ruang silih

  - Penggunaan rangkaian

Sistem Fail

- Senaraikan semua sistem-sistem fail bersama-sama maklumat asas setiap darinya.

## Membiasakan Diri

### Memulakan Pemantau Sistem

Anda boleh memulakan Pemantau Sistem dengan cara berikut:

Menu Aplikasi

- Pilih Alatan Sistem Pemantau Sistem MATE.

Baris perintah

- Lakukan perintah berikut: `mate-system-monitor`

### Ketika Anda Memulakan Pemantau Sistem

Ketika anda memulakan Pemantau Sistem, tetingkap berikut dipaparkan:

#### Tetingkap Pemantau Sistem

Menunjukkan tetingkap utama Pemantau Sistem.

Tetingkap Pemantau Sistem mengandungi unsur-unsur berikut:

Palang Menu

- Menu pada palang menu mengandungi semua perintah yang anda perlu kendalikan dengan Pemantau Sistem.

Kawasan paparan

- Kawasan paparan mengandungi maklumat pemantau sistem. Kawasan paparan mengandungi seksyen-seksyen bertab seperti berikut:

  - Sistem

    Mengandungi satu senarai sifat-sifat sistem asas, seperti versi perisian sistem dan spesifikasi perkakasan serta statusnya.

  - Proses-Proses

    Mengandungi satu senarai proses-proses yang disusun dalam bentuk jadual, satu senarai purata muatan atau beban merentasi tempoh beberapa minit, dan juga butang Tamat Proses.

  - Sumber-Sumber

    Mengandungi satu graf Sejarah CPU, satu graf Sejarah Ingatan dan Silih, dan satu graf Sejarah Rangkaian.

  - Sistem Fail

    Mengandungi satu jadual sistem-sistem fail semasa yang terlekap.

Palang Status

- Palang status memaparkan maklumat berkenaan aktiviti Pemantau Sistem semasa dan maklumat konteksual berkenaan item-item menu.

## Penggunaan

### Papar Maklumat Sistem Asas

Untuk memaparkan maklumat sistem asas, pilih tab Sistem.

Dala tab Sistem, maklumat disusun kepada tiga kumpulan:

- Maklumat Sistem

- Perkakasan

- Status Sistem

### Papar Senarai Proses

Untuk memaparkan senarai proses, pilih tab Proses-Proses.

Dalam tab Proses-Proses, proses disusun dalam bentuk jadual. Baris jadual memaparkan maklumat berkenaan proses. Lajur mewakili medan maklumat untuk proses, seperti nama pengguna yang memiliki proses, amaun ingatan semasa yang digunakan oleh proses, dan seterusnya. Dari arah kiri ke kanan, tab Proses-Proses memaparkan lajur berikut secara lalai:

- Nama Proses

- Status

- %CPU

- Elok

- ID

- Ingatan

- Menunggu Saluran

- Jumlah Baca Cakera

- Jumlah Tulis Cakera

- Baca Cakera

- Tulis Cakera

- Unit

- Keutamaan

Maklumat berkenaan cara mengubah lajur yang terpapar di dalam senarai proses, bolehlah rujuk mate-system-monitor-prefs-proclist.

#### Proses Induk dan Proses Anak

Proses induk ialah proses yang membiakkan proses-proses lain. Proses terhasil ialah proses anak dariapda proses induk asal. Secara lalai, Pemantau Sistem tidak menunjukkan dependensi-dependensi proses. Maklumat bagaimana hendak mengubah kelakuan paparan lalai, bolehlah rujuk mate-system-monitor-modify-processlist-viewdeps.

#### Keutamaan Proses dan Nilai-Nilai Elok

Proses-proses yang dijalankan mengikut keutamaan: proses keutamaan-tinggi dijalankan dahulu sebelum proses-proses keutamaan-rendah. Proses anak biasa mewarisi keutamaan mereka daripada proses induk.

Keutamaan proses ditetapkan oleh nilai elok sesebuah proses, seperti berikut:

- Satu nilai elok 0 bermaksud proses mempunyai keutamaan biasa.

- Lebih tinggi nilai elok, lebih rendah keutamaannya.

- Lebih rendah nilai elok, lebih tinggi keutamaannya.

Maklumat berkenaan cara mengubah keutamaan sesebuah proses, bolehlah merujuk mate-system-monitor-change-priority.

### Mengisih Senarai Proses

Untuk mengisih senarai proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Secara lalai, proses tersenarai mengikut nama, dalam tertib berabjad. Untuk menyenaraikan proses dalam tertib abjad songsang, klik pada pengepala lajur Nama Proses.

3. Klik pada mana-mana pengepala lajur untuk mengisih proses-proses mengikut maklumat di dalam lajur tersebut, sama ada dalam tertib berabjad atau berangka.

4. Klik sekali lagi pada pengepala lajur untuk mengisih data dalam tertib berabjad songsang atau berangka songsang.

### Mengubahsuai Kandungan Senarai Proses

Anda boleh mengubahsuai kandungan senarai proses dalam beberapa cara.

#### Menunjukkan Semua Proses

Untuk menunjukkan semua proses di dalam senarai proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih Lihat Semua Proses .

#### Hanya Menunjukkan Proses Milik Pengguna Semasa

Untuk hanya menunjukkan proses milik pengguna semasa, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih Lihat Proses Saya .

#### Hanya Menunjukkan Proses Aktif

Untuk hanya menunjukkan proses aktif di dalam senarai proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih Lihat Proses Aktif .

#### Menunjukkan Dependensi

Untuk hanya menunjukkan dependensi proses di dalam senarai proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih Lihat Dependensi.

Jika item menu Dependensi dipilih, proses-proses yang tersenarai seperti berikut:

- Proses induk ditunjukkan dengan simbol segitiga di sebelah kiri nama proses. Klik pada simbol segitiga untuk tunjuk atau sembunyikan proses-proses anak berkaitan dengannya.

- Proses-proses anak telah diindenkan, dan tersenarai bersama-sama proses induk mereka.

Jika item menu Dependensi tidak terpilih:

- Proses induk dan proses anak tidak boleh dibezakan.

- Semua proses yang tersenarai dalam tertib berabjad.

### Papar Peta-Peta Ingatan bagi sesebuah Proses

Untuk memaparkan peta-peta ingatan untuk sesebuah proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih proses di dalam senarai proses.

3. Pilih Lihat Peta Ingatan, atau klik-kanan dan pilih Peta Ingatan.

Dialog Peta Ingatan memaparkan maklumat dalam format jadual. Nama proses terpapar di atas jadual peta-ingatan. Dari arah kiri ke kanan, dialog Peta Ingatan memaparkan lajur-lajur berikut:

Nama Fail

- Loaksi pustaka terkongsi yang kini digunakan oleh proses. Jika medan ini kosong, maklumat ingatan dalam baris ini menjelaskan ingatan itu milik proses yang namanya terpapar di atas jadual peta-ingatan.

Mula VM

- Alamat yang mana segmen ingatan bermula.

Tamat VM

- Alamat yang mana segmen ingatan tamat.

Saiz VM

- Saiz bagi segment ingatan.

Bendera

- Bendera berikut menjelaskan jenis capaian segmen-ingatan berbeza yang mana proses boleh miliki:

  p

- Segmen ingatan adalah persendirian pada proses tersebut, dan tidak boleh dicapai oleh proses lain.

r

- Proses mempunyai keizinan untuk baca dari segmen ingatan.

s

- Segmen ingatan dikongsi dengan proses lain.

w

- Proses mempunyai keizinan untuk tulis ke dalam segmen ingatan.

x

- Proses mempunyai keizinan untuk melakukan arahan yang terkandung di dalam segmen ingatan.

Ofset VM

- Ofset ingatan maya bagi segmen ingatan.

Persendirian bersih

- Halaman-halaman tidak diubahsuai semenjak ia dipetakan hanya pada proses khusus.

Persendirian tercemar

- Halaman-halaman yang diubahsuai semenjak ia dipetakan hanya pada proses khusus.

Terkongsi bersih

- Halaman-halaman tidak diubahsuai yang dikongsi oleh berbilang proses.

Terkongsi tercemar

- Halaman-halaman yang diubahsuai yang dikongsi oleh berbilang proses.

Peranti

- Bilangan peranti major dan minor bagi peranti yang nama fail terkongsinya berada.

Inode

- Inode pada peranti yang mana lokasi pustaka terkongsi dimuatkan ke dalam ingatan.

Klik pada mana-mana pengepala lajur untuk mengisih data berdasarkan maklumat di dalam lajur tersebut, dalam tertib berabjad atau angka. Klik sekali lagi pada pengepala lajur untuk mengisih data dalam tertib berabjad atau angka secara songsang.

Klik Tutup untuk menutup dialog Peta Ingatan.

### Mengubah Keutamaan sesebuah Proses

Untuk mengubah keutamaan sesebuah proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih proses yang anda mahu mengubah keutamaannya.

3. Pilih keutamaan dalam Sunting Ubah Keutamaan, atau klik-kanan dan pilih Ubah Keutamaan. Jika item menu Suai dipilih, dialog Ubah Keutamaan dipaparkan, dan teruskan seperti berikut.

4. Guna pelungsur untuk tetapkan nilai elok bagi proses.

   Nilai elok tetapkan keutamaan sesebuah proses: lebih rendah nilai, lebih tinggi keutamaannya.

   Untuk menyatakan satu nilai lebih rendah dari sifar, pengguna bukan-root perlu masukkan kata laluan root.

5. Klik pada butang Ubah Keutamaan.

### Menamatkan sesebuah Proses

Untuk menamatkan sesebuah proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih proses yang anda mahu tamatkan.

3. Pilih Sunting Tamat Proses , atau klik-kanan dan pilih Tamat Proses, atau klik pada butang Tamat Proses.

   Secara lalai, satu amaran pengesahan dipaparkan. Bagi maklumat berkenaan cara memaparkan atau menyembunyikan amaran pengesahan, bolehlah rujuk mate-system-monitor-prefs-proclist.

4. Klik pada butang Tamat Proses untuk mengesahkan anda mahu tamatkan proses tersebut. Pemantau Sistem akan memaksa proses itu ditamatkan seperti biasa.

Tindakan ini adalah cara yang disarankan untuk menghentikan sesebuah proses.

### Menghentikan Proses

Untuk menghentikan sesebuah proses, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Proses-Proses untuk memaparkan senarai proses.

2. Pilih proses yang anda mahu hentikan.

3. Pilih Sunting Matikan Proses, atau klik-kanan dan pilih Matikan Proses.

   Secara lalai, satu amaran pengesahan dipaparkan. Bagi maklumat berkenaan cara memaparkan atau menyembunyikan amaran pengesahan, bolehlah rujuk mate-system-monitor-prefs-proclist.

4. Klik pada butang Matikan Proses untuk mengesahkan anda mahu hentikan proses tersebut. Pemantau Sistem akan memaksa proses dihentikan serta-merta.

Anda biasanya menghentikan sesebuah proses sekiranya ia tidak dapat ditamatkan secara biasa seperti di dalam mate-system-monitor-end-process.

### Memantau Penggunaan CPU

Untuk memantau penggunaan CPU, pilih tab Sumber.

Pemantau Sistem memaparkan sejarah penggunaan CPU dalam format bergrafik. Di bawah graf, Pemantau Sistem juga memaparkan pengguna CPU semasa, dalam peratus.

### Memantau Penggunaan Ingatan dan Silih

Untuk memantau penggunaan ingatan dan silih, pilih tab Sumber.

Pemantau Sistem memaparkan sejarah penggunaan ingatan dan sejarah penggunaan silih dalam format bergrafik. Di bawah graf, Pemantau Sistem juga memaparkan nilai-nilai berangka, dalam peratus.

- Ingatan digunakan dari sejumlah ingatan

- Silih digunakan dari sejumlah ingatan

### Memantau Aktiviti Rangkaian

Untuk memantau aktiviti rangkaian, pilih tab Sumber.

Pemantau Sistem memaparkan sejarah rangkaian dalam format bergrafik. Di bawah graf, Pemantau Sistem juga memaparkan nilai-nilai berangka:

- Data diterima sesaat dan jumlah

- Data dihantar sesaat dan jumlah

### Memantau Sistem Fail

Untuk memantau sistem-sistem fail, pilih tab Sistem Fail.

Pemantau Sistem memaparkan sistem-sistem fail terlekap dalam format jadual. Dari arah kiri ke kanan, jadual memaparkan lajur-lajur berikut:

- Peranti

- Direktori

- Jenis

- Jumlah

- Bebas

- Tersedia

- Digunakan

Maklumat berkenaan cara mengubah lajur yang terpapar di dalam senarai sistem fail, bolehlah merujuk mate-system-monitor-prefs-proclist.

### Suaikan Seksyen Bertab Sumber

Anda boleh menyuaikan seksyen bertab Sumber dengan cara berikut:

- mate-system-monitor-customize-cpu

- mate-system-monitor-customize-mem

- mate-system-monitor-customize-network

#### Mengubah Warna Garisan bagi Graf CPU

Untuk mengubah warna garisan yang mewakili penggunaan CPU di dalam graf Sejarah CPU, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Sumber dalam tetingkap Pemantau Sistem, untuk memaparkan graf dan jadual yang menunjukkan maklumat berkenaan penggunaan sumber-sumber sistem.

2. Klik pada butang warna CPU. Dialog Pilih satu warna dipaparkan.

3. Pada satu warna daripada Palet, atau guna roda warna atau kotak angka untuk menyuaikan warna.

4. Klik OK untuk menutup dialog Pilih satu warna.

#### Mengubah Warna Garisan bagi Graf Ingatan dan Graf Silih

Untuk mengubah warna garisan yang mewakili penggunaan ingatan dan silih di dalam graf Sejarah Ingatan dan Silih, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Sumber dalam tetingkap Pemantau Sistem, untuk memaparkan graf dan jadual yang menunjukkan maklumat berkenaan penggunaan sumber-sumber sistem.

2. Klik pada butang Ingatan atau Silih. Dialog Pilih satu warna dipaparkan.

3. Pada satu warna daripada Palet, atau guna roda warna atau kotak angka untuk menyuaikan warna.

4. Klik OK untuk menutup dialog Pilih satu warna.

#### Mengubah Warna Garisan bagi Graf Rangkaian

Untuk mengubah warna garisan yang mewakili penggunaan rangkaian di dalam graf Sejarah Rangkaian, buat langkah-langkah berikut:

1. Pilih tab Sumber dalam tetingkap Pemantau Sistem, untuk memaparkan graf dan jadual yang menunjukkan maklumat berkenaan penggunaan sumber-sumber sistem.

2. Klik pada butang Penerimaan atau Penghantaran. Dialog Pilih satu warna dipaparkan.

3. Pada satu warna daripada Palet, atau guna roda warna atau kotak angka untuk menyuaikan warna.

4. Klik OK untuk menutup dialog Pilih satu warna.

## Keutamaan

Untuk mengkonfigur Pemantau Sistem, pilih Sunting Keutamaan. Dialog Keutamaan mengandungi seksyen-seksyen bertab seperti berikut:

- mate-system-monitor-prefs-proclist

- mate-system-monitor-prefs-resmon

- mate-system-monitor-prefs-fs

### Proses

Kelakuan

- - Kemaskini sela dalam saat

    Guna kotak angka untuk menentukan sela yang dikehendaki untuk mengemaskini senarai proses.

  - Benarkan segar semula licin

    Pilih pilihan ini untuk segarkan semula secara lancar.

  - Beri amaran sebelum proses ditamatkan atau dimatikan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan satu amaran pengesahan ketika anda menamatkan satu proses atau menghentikan satu proses.

  - Bahagi penggunaan CPU mengikut kiraan CPU

    Pilih ini untuk bahagikan setiap proses CPU% di dalam jadual Proses mengikut bilangan CPU.

Medan Maklumat

- Guna pilihan berikut untuk memilih medan yang dipaparkan dalam senarai proses:

  - Nama Proses

    Pilih pilihan ini untuk paparkan nama proses. Lajur ini mungkin mengandungi satu ikon yang menunjukkan aplikasi dikaitkan dengan proses.

  - Pengguna

    Pilih pilihan ini untuk paparkan nama pengguna yang memiliki proses.

  - Status

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan status semasa proses: tidur atau berjalan.

  - Ingatan Maya

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ingatan maya yang teruntuk ke dalam proses.

  - Ingatan Residen

    Pilih pilihan ini untuk paparkan amaun ingatan fizikal yang teruntuk ke dalam proses.

  - Ingatan Boleh Tulis

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ingatan maya yang boleh ditulis oleh proses.

  - Ingatan Terkongsi

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ingatan terkongsi yang teruntuk ke dalam proses. Ingatan terkongsi ialah ingatan yang boleh dicapai oleh proses lain.

  - Ingatan X Server

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ingatan X server yang digunakan oleh proses.

  - % CPU

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan peratus masa CPU semasa yang digunakan oleh proses.

  - Masa CPU

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun masa CPU yang telah digunakan oleh proses.

  - Mula

    Pilih pilihan ini untuk dipaparkan ketika proses bermula.

  - Elok

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan nilai elok sesebuah proses. Nilai elok tetapkan keutamaan sesebuah proses: lebih rendah nilai, lebih tinggi keutamaannya.

  - ID

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan pengecam proses, juga dikenali sebagai pid. Pid ialah sebuah nombor yang secara uniknya mengenalpasti proses. Anda boleh guna pid untuk memanipilasi proses di dalam baris perintah.

  - Ingatan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ingatan sistem semasa yang digunakan oleh proses.

  - Konteks Keselamatan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan konteks keselamatan bagi proses yang sedang berjalan.

  - Baris Perintah

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan baris perintah yang digunakan untuk memulakan proses, termasuklah argumen-argumennya.

  - Saluran Menunggu

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan saluran menunggu, iaitu proses menunggu satu sumber.

  - Kumpulan Kawalan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan kumpulan kawalan milik sesebuah proses.

  - Jumlah Baca Cakera

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan jumlah amaun baca data melalui cakera oleh satu proses.

  - Jumlah Tulis Cakera

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan jumlah amaun baca ditulis ke dalam cakera oleh satu proses.

  - Baca Cakera

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan kelajuan data dibaca melalui cakera oleh satu proses.

  - Tulis Cakera

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan kelajuan data ditulis melalui cakera oleh satu proses.

  - Unit

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan unit systemd bagi sesebuah proses.

  - Sesi

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan sesi di bawah proses yang sedang berjalan.

  - Tempat

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan "tempat" sebuah proses diperuntukan. tempat lalai khas dikenali sebagai "seat0" sentiasa wujud.

  - Pemilik

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan pemilik sesebuah proses.

  - Keutamaan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan keutamaan sesebuah proses - bagaimanakah CPU digunakan Sebuah proses yang berjalan dengan keutamaan lebih tinggi dapat menggunakan lebih CPU berbanding yang rendah keutamaannya.

### Sumber

Graf

- - Kemaskini sela dalam saat

    Guna kotak angka untuk menentukan berapa kerapkah kemaskini graf Pemantau Sistem yang dikehendaki.

  - Tunjuk kelajuan rangkaian dalam bit

    Pilih pilihan ini untuk menunjukkan kelajuan rangkaian anda dalam bit/s selain dari lalai iaitu bait/s.

### Sistem Fail

Sistem Fail

- - Kemaskini sela dalam saat

    Guna kotak angka untuk menentukan berapa kerapkah kemaskini jadual Pemantau Sistem yang dikehendaki.

  - Tunjuk semua sistem fail

    Pilih pilihan ini untuk menunjukkan semua sistem-sistem fail, termasuklah sistem dan sementara.

Medan Maklumat

- Guna pilihan berikut untuk memilih medan manakah yang dipaparkan dalam senarai sistem fail:

  - Peranti

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan lokasi fail blok untuk peranti.

  - Direktori

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan titik lekap (direktori untuk dicapai) bagi sesebuah peranti.

  - Jenis

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan jenis sitsem fail. Dalam kebanyakan distribusi GNU/Linux dan lain-lain sistem pengoperasian seakan-Unix, terdapat banyak jenis sistem fail yang disokong oleh kernel, seperti NTFS, FAT32, ext4, ext3, ext2, dan lain-lain. Jenis sistem fail akan ditunjukkan jika pilihan ini dipilih sekiranya ia jenis disokong.

  - Jumlah

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan jumlah kapasiti sesebuah sistem fail.

  - Bebas

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ruang yang tidak digunakan oleh sistem fail.

  - Ketersediaan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ruang berbaki yang boleh digunakan.

  - Digunakan

    Pilih pilihan ini untuk memaparkan amaun ruang yang telah digunakan.